Thủ tướng yêu cầu tăng tỷ trọng chi phát triển công nghệ lõi

Ngày 22/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì buổi làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ về thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ông đánh giá cao nỗ lực của bộ trong tham mưu, triển khai Nghị quyết 57, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách; thúc đẩy phát triển hạ tầng, công nghệ; đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số lan tỏa rộng khắp các ngành, lĩnh vực và đời sống.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý về cơ chế huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư, đặt hàng, giao nhiệm vụ, khoán chi, sử dụng quỹ còn vướng mắc. Ông cho rằng liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng, đào tạo và thị trường còn yếu; thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và thị trường khoa học công nghệ chưa đạt yêu cầu.

Bên cạnh đó, hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số, công nghệ chiến lược và nhân lực chất lượng cao còn là điểm nghẽn. Việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản trị, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội chưa đồng bộ.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh thời gian tới cần ưu tiên nguồn lực, tăng tỷ trọng chi cho công nghệ chiến lược, công nghệ cao, công nghệ lõi trong tổng chi ngân sách dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Điều này nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết 57 là bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực này.

Thủ tướng yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, chuyển trọng tâm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ đầu vào sang hỗ trợ theo kết quả đầu ra; tháo gỡ dứt điểm các rào cản, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, tập trung vào cơ chế quản lý, tài chính, đầu tư và tăng tính tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp khoa học và công nghệ.

Ông nhấn mạnh cần làm chủ công nghệ lõi, ưu tiên tiếp thu, chuyển giao và làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ tiên tiến, công nghệ chiến lược và công nghệ số; đồng thời quản lý, thúc đẩy phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số theo hướng lành mạnh, hiệu quả.

Các mục tiêu được đặt ra gồm tỷ trọng kinh tế số đạt 30% GDP, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt 40%, tăng trưởng doanh số thương mại điện tử bình quân 23-25%.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ trình ban hành 3 nghị định và 2 quyết định của Thủ tướng hướng dẫn Luật Chuyển đổi số và Luật Trí tuệ nhân tạo trong tháng 4. Bộ đồng thời phải rà soát, hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo hướng tinh gọn, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với phát triển đất nước trước mắt và lâu dài.

Lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp lựa chọn ngay một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược trọng tâm gắn với các bài toán lớn của quốc gia, triển khai theo lộ trình cụ thể và có thể đo lường kết quả. Đồng thời, việc thành lập tổ công tác điều phối liên ngành và thiết lập cơ chế chỉ đạo thống nhất là cần thiết để triển khai hiệu quả các chương trình phát triển công nghệ chiến lược, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, nhà trường và cơ sở nghiên cứu, tránh lãng phí nguồn lực.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện, trình ban hành quy định về tiêu chí, trình tự, thủ tục và nội dung sử dụng ngân sách nhà nước cho các dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, cơ chế cấp phát phải chuyển sang đặt hàng, giao nhiệm vụ theo kết quả đầu ra, đồng thời thiết lập cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu.

Trong quý 2, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để trình Hội nghị Trung ương 3 xem xét.

Thủ tướng cũng yêu cầu quyết liệt tái cấu trúc 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và ban hành cơ chế đột phá cho Sàn giao dịch khoa học công nghệ.

Theo báo cáo, Việt Nam đã ban hành 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm công nghệ chiến lược. Năm 2025 có 53 tổ chức khoa học công nghệ đạt trình độ khu vực và quốc tế, 6 khu công nghệ cao; tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đạt gần 50%. Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu, hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55 thế giới.

Đến cuối tháng 3/2026, tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 91,9% dân số với hơn 22,4 triệu thuê bao; tốc độ Internet di động đứng thứ 14 thế giới, Internet cố định đứng thứ 9; hạ tầng IPv6 xếp thứ 7 toàn cầu.

Số doanh nghiệp công nghệ số tăng thêm 1.394. Xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt hơn 45 tỷ USD, tăng 32,2%; tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt 172 tỷ USD; quy mô thương mại điện tử đạt 36 tỷ USD, gấp 3 lần năm 2020.

Tổng kinh phí cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số năm 2026 được Quốc hội phê chuẩn là 65.020 tỷ đồng, gồm 30.720 tỷ đồng chi thường xuyên và 34.300 tỷ đồng chi đầu tư phát triển. Đến nay 92,27% đã phân bổ chi thường xuyên và 68,58% chi đầu tư, phần còn lại đang tiếp tục rà soát để phân bổ.