Giáo dục mầm non (GDMN) là cấp học nền tảng, quyết định sự hình thành nhân cách và năng lực cốt lõi của con người. Trong tiến trình đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, GDMN đã trở thành trọng tâm chiến lược. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ giáo viên (GV) mầm non thông qua việc đổi mới toàn diện, khắc phục tồn tại, và đẩy mạnh tính thực tiễn cùng hội nhập.
Trẻ tự khám phá và tìm hiểu tại trường Mầm non Phì Điền
Để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mới (lấy trẻ làm trung tâm), các cơ sở đào tạo cần phải thực hiện sự chuyển đổi mang tính căn bản trong triết lý và phương pháp đào tạo.
Chuyển đổi Chương trình Đào tạo: Chương trình phải được cập nhật theo hướng tăng cường tính thực hành, tích hợp các module về giáo dục cảm xúc, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục hòa nhập và các phương pháp sư phạm hiện đại.
Đổi mới Phương pháp Giảng dạy: Giảng viên tại các trường Sư phạm cần phải là người tiên phong áp dụng phương pháp tương tác, thực nghiệm, mô phỏng các tình huống sư phạm thực tế ngay trong lớp học, giúp sinh viên làm quen với việc thiết kế hoạt động học tập dựa trên trải nghiệm của trẻ.
Tăng cường Bồi dưỡng Sâu rộng: Xây dựng các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, tập trung vào nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục, cũng như kỹ năng đánh giá sự phát triển của trẻ một cách toàn diện và khoa học.
Bên cạnh những nỗ lực đổi mới, công tác đào tạo GV mầm non hiện vẫn đối diện với nhiều thách thức và tồn tại cần được giải quyết triệt để.
Khoảng cách giữa Lý thuyết và Thực tiễn: Nội dung đào tạo tại nhiều cơ sở vẫn còn nặng về lý thuyết, chưa đủ sát với thực tế môi trường làm việc tại các cơ sở mầm non (đặc biệt là môi trường tư thục, vùng khó khăn). Sinh viên tốt nghiệp thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống sư phạm phức tạp.
Thiếu hụt Nhân lực Chất lượng cao: Công tác tuyển sinh ngành Sư phạm Mầm non đôi khi chưa thu hút được thí sinh giỏi, tâm huyết. Cùng với đó, tình trạng thiếu hụt GV mầm non có trình độ cao, đặc biệt là ở các trường ngoài công lập và vùng sâu, vùng xa, vẫn là một vấn đề nhức nhối.
Đãi ngộ Chưa tương xứng: Chính sách đãi ngộ cho GV mầm non, nhất là chế độ tiền lương và điều kiện làm việc, ở nhiều nơi chưa tương xứng với cường độ lao động và vai trò quan trọng của họ, dẫn đến tình trạng "chảy máu chất xám" khỏi ngành.
Chiến lược đào tạo GV mầm non cần phải đặt nặng tính ứng dụng thực tiễn và sẵn sàng hội nhập với các chuẩn mực quốc tế.
Tăng cường Thời gian Thực tập và Thực tế: Bắt buộc tăng thời lượng thực tập sư phạm, đưa sinh viên đến các môi trường giáo dục đa dạng (thành thị, nông thôn, trường công, trường tư) ngay từ năm học đầu tiên. Thiết lập mối quan hệ đối tác chiến lược giữa cơ sở đào tạo và các trường mầm non chất lượng cao.
Hội nhập Chuẩn mực Quốc tế: Nghiên cứu và áp dụng các mô hình đào tạo tiên tiến của các nước phát triển, đặc biệt là các mô hình nhấn mạnh vào sự phát triển cá nhân hóa và giáo dục cảm xúc xã hội (SEL). Thúc đẩy trao đổi giảng viên và sinh viên với các trường sư phạm nước ngoài.
Đào tạo Kỹ năng Tham vấn và Hợp tác Cộng đồng: Trang bị cho GV mầm non kỹ năng làm việc hiệu quả với phụ huynh, biến gia đình thành đối tác giáo dục. Đồng thời, đào tạo kỹ năng tham vấn tâm lý sơ cấp để GV có thể nhận diện và hỗ trợ trẻ có khó khăn về tâm lý, hành vi.
Việc xây dựng và thực thi chiến lược đào tạo GV mầm non toàn diện, khắc phục triệt để các tồn tại và chủ động hội nhập là nhiệm vụ cấp bách. Chỉ khi đội ngũ GV mầm non đủ năng lực và được đãi ngộ xứng đáng, GDMN mới thực sự trở thành trọng tâm thúc đẩy thành công cho toàn bộ hệ thống giáo dục Việt Nam.
Vi Thư
