Xã Lục Ngạn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử – văn hóa, nơi hội tụ và giao thoa bản sắc của 11 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 64% dân số. Được thành lập từ ngày 01/7/2025 trên cơ sở hợp nhất 5 xã, thị trấn (Tân Hoa, Tân Quang, Giáp Sơn, Đồng Cốc, Phì Điền), xã Lục Ngạn có diện tích tự nhiên 82,71 km², với hơn 42 nghìn nhân khẩu sinh sống tại 43 thôn. Trong những năm qua, cùng với phát triển kinh tế – xã hội, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống luôn được quan tâm chú trọng. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ngày càng đi vào chiều sâu; nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và văn hóa công sở có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao được đầu tư đồng bộ với 38 nhà văn hóa, khu thể thao, sân vận động được xây mới và nâng cấp trong 5 năm qua, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng lành mạnh cho Nhân dân. Các loại hình văn hóa dân gian đặc sắc như hát then, đàn tính của dân tộc Tày, hát soong cô của dân tộc Sán Dìu… được bảo tồn và phát huy thông qua hoạt động của các câu lạc bộ dân ca, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.
Bên cạnh những giá trị văn hóa phi vật thể, xã Lục Ngạn còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng dân gian gắn với quá trình hình thành, phát triển của vùng đất và đời sống tinh thần của Nhân dân các dân tộc. Các đình, Chùa, nghĩa địa liệt sĩ và những địa điểm ghi dấu sự kiện lịch sử cách mạng là minh chứng sinh động cho truyền thống yêu nước, đoàn kết, cần cù lao động và tinh thần đấu tranh kiên cường của các thế hệ Nhân dân trên địa bàn.
Trong suốt chiều dài lịch sử, Nhân dân xã Lục Ngạn luôn phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau trong sản xuất và đời sống. Truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, kính trên nhường dưới được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, tiến bộ. Các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp được lồng ghép, phát huy thông qua hương ước, quy ước của thôn, bản, góp phần xây dựng cộng đồng dân cư văn minh, giàu bản sắc.
Công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm văn hóa – sinh thái từng bước được quan tâm. Nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao truyền thống được tổ chức thường xuyên, nhất là vào các dịp lễ, Tết, góp phần tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo không khí phấn khởi, gắn bó trong cộng đồng dân cư.
Trong giai đoạn mới, cùng với sự hình thành đơn vị hành chính mới, xã Lục Ngạn tiếp tục xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Việc kế thừa, bảo tồn và phát huy truyền thống lịch sử – văn hóa sẽ tiếp tục được gắn chặt với xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, góp phần xây dựng xã Lục Ngạn phát triển bền vững, giàu bản sắc, xứng đáng với truyền thống tốt đẹp của quê hương.
Vi Thư
